Back to homepage

Over België

Over België

De taalstrijd

Wie België niet van dichtbij kent, is veelal geneigd te denken dat de meerderheid van de bevolking zo goed als tweetalig is en dat de diverse taalgroepen in grote lijnen vreedzaam naast elkaar leven. In werkelijkheid komen de conflicten en spanningen tussen de verschillende talengemeenschappen veel voor, zijn ze diepgaand en hebben ze hun weerslag op de staatsinrichting en zelfs op de politiek.

Sinds 1993 is België een federale staat, die bestaat uit drie gemeenschappen (de Vlaamse, Franse en Duitstalige gemeenschap) en daarnaast uit drie administratieve gewesten (het Vlaamse, Waalse en Brussels Hoofdstedelijk Gewest).

De institutionele inrichting, zoals bepaald volgens de constitutionele hervorming van 1993, is onderverdeeld op drie niveau’s:

– de federale staat met bevoegdheden op strikt nationaal niveau (bijvoorbeeld defensie);

– de individuele taalgemeenschappen (Vlaams, Frans en Duits) die wettelijke bevoegdheden hebben op taal-, cultureel, educatief en maatschappelijk gebied;

– de drie naar territorium ingedeelde gewesten (Wallonië, Vlaanderen en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest) met bevoegdheden van overwegend economische karakter.

De Vlaams sprekende bevolking (ongeveer 57%) is voornamelijk geconcentreerd in het noordelijke deel van het land (Vlaanderen). De Frans sprekende bevolking (ongeveer 33%) is vertegenwoordigd in het zuidelijk deel (Wallonië), terwijl de Duits sprekende minderheid (0,7%) langs de oostgrens van België woont, in Wallonië. Het Brussels Hoofdstedelijk Gewest is het enige Belgische gewest met een tweetalige status (Vlaams en Frans).

België is derhalve een complex land en dit heeft zijn weerslag op de staatskas en op die van diverse (overheids-)instellingen. Niettemin is het geen land zonder maatschappelijke status, integendeel. Er is een goede sociale bescherming op een groot aantal gebieden, zoals werkloosheid, gezondheidszorg, pensioenen, jongerenbeleid, immigratie en stedelijk beleid.

Hoeveel Italianen zijn er in België

Volgens enkele wetenschappelijke onderzoekers (N.Perrin, M.Poulan, Italiens de Belgique. Analyses socio-démographiques et analyses d’appartenances, 2002), telt België ongeveer 290.000 personen van Italiaanse afkomst. De Italianen, evenals de Marokkanen, zijn derhalve in aantal het sterkst vertegenwoordigd in België en –ongetwijfeld- ook het langst.

Het bovenstaande is een belangrijk gegeven in het kleurrijke panorama van de geschiedenis van de Italiaanse emigratie in de wereld en mogelijk ook het belangrijkste door haar concentratie in ruimte en tijd. De omvangrijkste migratiestromen vanuit Italië naar België zijn geconcentreerd tussen het einde van de jaren ’50 en het einde van de jaren ’60. De Italiaanse gemeenschap in België woont voornamelijk in een aantal streken in Wallonië, waar in het verleden een intensieve steenkolenmijn-industrie bestond. Vandaag de dag – om een voorbeeld te noemen – zijn er meer Italianen in België dan in de Verenigde Staten (ongeveer 190.000). Alleen in Zwitserland (circa 520.000) of in landen die aanzienlijk groter van oppervlakte zijn, zoals Duitsland (718.000), Argentinië (587.000) en Frankrijk (362.000), zijn er Italiaanse gemeenschappen die in aantal groter zijn dan in België. Bovenstaande cijfers spreken voor zich.

De afkomst van de Italianen in België

Volgens de gegevens van de Italiaanse consulaire registers zijn bijna 50.000 van de in België wonende Italianen (ofwel, meer dan 40%) afkomstig uit Sicilië. Daarna, maar aanzienlijk minder in aantal, komen de Italianen uit Apulië, (9,5%), Abruzzen (7%), Campanië (6,5%) en Veneto (6%).

Als gevolg van de ramp van Martinelle op 8 augustus 1956 is er een duidelijke verandering waarneembaar in de spreiding van de Italiaanse emigratie:

– bijna geen toestroom meer uit de rijkere regio’s van het noordoosten

– een vermindering van de toestroom uit Abruzzen (en, deels, ook uit Sardinië)

– de toestroom uit Sicilië daarentegen (en, in de tweede plaats, uit Apulië, Calabrië en Basilicata) blijft aanzienlijk.

Waar leven de Italianen in België

Oorspronkelijk is de Italiaanse gemeenschap in België voornamelijk in Wallonië geworteld (tot 1961 leefde 85% van de Italianen in deze regio), aangetrokken door de steenkolenbekkens van het Pays Noir en, bovenal, door het beroemde akkoord van 1946 tussen de Italiaanse en de Belgische regering om Italiaanse arbeidskrachten “om te ruilen” tegen Belgisch steenkolen.

In het akkoord was onder andere voorzien—- een garantie op huisvesting en scholing. In werkelijkheid werden de emigranten die iedere dinsdagavond op het station van Milaan op de trein stapten, onderworpen aan een medische controle, waarna zij hun contract moesten tekenen. Op de plaats van bestemming werden ze, al naar gelang de mijn waar ze tewerk zouden worden gesteld, in groepen verdeeld en vervolgens getransporteerd naar de “cantine”, de barakken waar de oorlogsgevangenen hadden gezeten.

De erfenis uit het verleden is nog steeds voelbaar en ongeveer 2/3 van de bevolking van Italiaanse afkomst leeft vandaag de dag in Wallonië. De aanwezigheid van de Italianen in België is derhalve geen nauwkeurige weergave van de meer algemene en recente verdeling van de immigratie in dit land, welke momenteel voornamelijk is geconcentreerd in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest en in de grootste Vlaamse steden.

Meer uitgebreide informatie:

Marcinelle 1656/2006: Verslag van een tragedie (in het Italiaans)

De Italiaanse gemeenschap in België (in het Italiaans)

Herkomst en functioneren van het sociale zekerheidssysteem in België (in het Italiaans)

Bilaterale internationale conventies op het gebied van sociale zekerheid in België (in het Italiaans)

Belgisch bureau voor toerisme

Kamer van Kooophandel Italië-België

België op Wikipedia